Panel sơn trắng trả về ΔE 2,1 sau vài trăm giờ phơi gia tốc. Nhìn con số, nhiều người kết luận ngay lô sơn lỗi.
Nhưng ΔE là tổng của ba trục lệch, và phép đo chỉ đáng tin khi điều kiện giữa hai lần không đổi.
Bài này đi qua cách đọc kết quả, và chỗ bóng đèn so màu Sylvania D65 quyết định điều mắt thấy.
Vì sao một con số ΔE chưa đủ để kết luận
Báo cáo thường chỉ ghi ΔE sau N giờ. Hai mẫu cùng ΔE 2 có thể lệch theo hai hướng khác nhau.
Phơi gia tốc gây ba hiện tượng: bột màu bạc màu, nhựa nền ngả vàng, bề mặt phấn hóa. Mỗi hiện tượng cần cách xử lý riêng ở xưởng.
Gộp cả ba vào một số là mất thông tin. Báo cáo thiếu ΔL, Δa, Δb thì nên yêu cầu dữ liệu gốc.
Đọc theo ba trục ΔL, Δa, Δb
- ΔL âm: mẫu tối đi, thường đi với phấn hóa hoặc màng sơn mỏng.
- Δb dương: ngả vàng, dấu hiệu hệ bột màu kém ổn định dưới UV.
- Δa lệch rõ: đổi tông, hay gặp ở sơn dùng bột màu hữu cơ đỏ, cam.
- ΔL dương kèm Δb âm: bề mặt bóng hóa hoặc dính tạp chất khi phơi.
Hướng lệch quan trọng hơn độ lớn
ΔE 2 trên sơn trắng nhìn thấy ngay. ΔE 2 trên sơn xanh đậm có thể không ai phát hiện.
Vì thế đừng áp một ngưỡng chung cho cả bảng màu. Chia theo nhóm màu và vị trí quan sát.
Giữ nguyên điều kiện đo, kể cả bóng đèn so màu Sylvania D65
Sai số lớn nhất khi so hai lần đo đến từ việc đổi điều kiện, không từ máy.
- Cùng thiết bị, cùng khẩu độ, cùng nền mẫu.
- Cùng góc quan sát, cùng người đo, cùng điểm đánh dấu.
- Cùng nguồn 6500K, đo ở góc 10 độ.
- Đo ở vùng phẳng, tránh sát mép và vùng xước.
- Mẫu lưu cùng lô, bảo quản tối và khô.
Điểm dễ sai nhất là đem mẫu sau thử so với mẫu vừa pha trong ngày: khác tuổi màng, khác độ ẩm.
Nếu Δa và Δb đổi hướng khi đổi nguồn sáng thì nghi metamerism, cần đo thêm dưới nguồn A.
Ví dụ minh họa và checklist kết luận
Ví dụ minh họa, không phải số liệu thực tế: panel sơn trắng ngà sau chu kỳ UV và ngưng tụ cho ΔE 1,9 với ΔL −0,2, Δa +0,1, Δb +1,9.
Lệch gần hết trên trục vàng, độ sáng không đổi. Hướng này chỉ về bột màu trắng và phụ gia UV, không phải phấn hóa.
Đổi giả thiết: ΔL −2,5, Δb +0,3 thì mẫu tối rõ mà ít ngả vàng, nghi màng mỏng hoặc phấn hóa.
Trước khi ký, đưa panel vào tủ so màu dưới bóng đèn so màu Sylvania D65 và so cạnh mẫu lưu. Máy và mắt phải khớp nhau.
Checklist trước khi ký kết luận
Đánh dấu từng mục, bắt đầu từ bóng đèn so màu Sylvania D65:
- [ ] Báo cáo đủ ΔL, Δa, Δb, không chỉ ΔE tổng.
- [ ] Điều kiện đo của mẫu thử và mẫu lưu trùng nhau.
- [ ] Điểm đo ở vùng phẳng, không sát mép.
- [ ] Đã kiểm tra độ bóng và phấn hóa bằng mắt.
- [ ] Đã đo lại dưới nguồn thứ hai nếu nghi metamerism.
- [ ] Ngưỡng lấy từ hợp đồng hoặc tiêu chuẩn nội bộ.
Câu hỏi thường gặp
ΔE bao nhiêu thì được xem là đạt?
Không có ngưỡng chung. Ngưỡng lấy từ hợp đồng hoặc tiêu chuẩn nội bộ, kèm điều kiện đo. Cùng mẫu, ngưỡng 0,8 và 2,5 cho kết luận trái nhau.
Thử gia tốc làm đổi màu hay chỉ làm bẩn bề mặt?
Cả hai đều có thể. Bẩn bề mặt rửa được và độ lệch giảm sau khi lau; đổi màu thật thì không giảm.
Đo máy xong có cần duyệt lại bằng mắt?
Có. Máy cho con số, mắt cho mức chấp nhận theo thực tế sử dụng. Bước duyệt mắt chỉ đáng tin khi bóng đèn so màu Sylvania D65 còn trong hạn.
Bóng trong tủ so màu ảnh hưởng kết luận thế nào?
Bóng chạy lâu vẫn sáng nhưng quang phổ lệch dần, màu nhìn thấy không còn đúng D65. Hai lần duyệt cách nhau vài tháng có thể ra hai kết luận khác nhau.
Kết luận
Kết quả thử gia tốc chỉ có nghĩa khi đọc theo thành phần, theo điều kiện đo và theo mục đích sử dụng.
Với người duyệt màu, bóng đèn so màu Sylvania D65 là điều kiện nền của mọi lần duyệt bằng mắt.
Giữ đúng bóng và đúng lịch thay thì kết luận mới lặp lại giữa các đợt. Cần kiểm tra tủ so màu, liên hệ GIAHUYTEK theo thông tin dưới đây.
Liên hệ tư vấn
CÔNG TY TNHH CÔNG NGHỆ DỊCH VỤ GIA HUY
Số 1, Đường N5 (Khu nhà vườn liền kề Ba Son), Khu phố Phước Hiệp, Phường Long Phước, TP Hồ Chí Minh, Việt Nam
Hotline: Nguyễn Vũ Gia Huy – 090 819 5875
Email: congnghegiahuy@gmail.com

